Ủy ban nhân dân xã Cẩm Xuyên xây dựng dự thảo Quyết định ban hành Quy chế dân chủ cơ sở trên điạ bàn xã Cẩm Xuyên nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở; cụ thể hóa quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở sở; đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và giải quyết kịp thời những hạn chế, bất cập trong thực tiễn thi hành các quy định của pháp luật hiện hành về thực hiện dân chủ ở Xã Cẩm Xuyên.

I. SỰ CẦN THIẾT BAN HÀNH VĂN BẢN

1. Cơ sở chính trị, pháp lý

a) Cơ sở chính trị

Kết luận số 120-KL/TW, ngày 07/01/2016 của Bộ Chính trị về “Tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở”; Kết luận số 43-KL/TU, ngày 24/6/2022 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TU, ngày 12/5/2017 về “Tiếp tục nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở trong thời gian tới”; Chỉ thị số 33-CT/TU, ngày 6/6/2023 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về “Tiếp tục tăng cường, đổi mới công tác dân vận của cơ quan hành chính Nhà nước, chính quyền các cấp trong tình hình mới”, trên cơ sở đề xuất của Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy tại Công văn số 287-CV/BTGDVTU, ngày 10/01/2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2026 

b) Cơ sở pháp lý

Theo quy định tại điểm c khoản 2 Điều 35 Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở ngày 10 tháng 11 năm 2022 thìỦy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm: “Phối hợp cùng Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã, căn cứ vào yêu cầu, đặc điểm và điều kiện thực tế của địa phương, , phường, thị trấn để quy định cụ thể hơn nội dung, cách thức thực hiện dân chủ trên địa bàn cấp xã làm cơ sở để công dân kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Nội dung của quy chế thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn có thể mở rộng hơn phạm vi thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn nhưng không được trái hoặc hạn chế việc thực hiện các nội dung đã được quy định trong Luật này. Khuyến khích các địa phương xây dựng và ban hành quy chế thực hiện dân chủ trong từng lĩnh vực, nội dung hoạt động cụ thể ở xã, phường, thị trấn”.

2. Cơ sở thực tiễn

Trong những năm qua, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở trên địa bàn xã Cẩm Xuyên đã đạt được nhiều kết quả tích cực; quyền làm chủ của Nhân dân được phát huy, góp phần quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, củng cố hệ thống chính trị và tăng cường niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, quá trình thực hiện vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần được thể chế hóa và khắc phục thông qua việc ban hành Quy chế mới, cụ thể:

- Một số nội dung công khai chưa đầy đủ, chưa kịp thời; hình thức công khai còn đơn điệu, chưa đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh chuyển đổi số và chính quyền điện tử.

- Phạm vi nội dung Nhân dân được bàn, quyết định và tham gia ý kiến còn hẹp, chủ yếu do cơ quan, đơn vị đề xuất; chưa phát huy hết vai trò chủ động, sáng kiến của người dân, các tổ chức đoàn thể và tổ dân phố.

- Công tác lấy ý kiến, tiếp thu, phản hồi của chính quyền đối với ý kiến của Nhân dân chưa thường xuyên, một số lĩnh vực như đất đai, đầu tư, bồi thường giải phóng mặt bằng, thu - chi các khoản đóng góp vẫn còn phát sinh ý kiến khác nhau.

- Hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể còn hạn chế, chưa thực sự bao quát, thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm trong việc tiếp thu, phản hồi ý kiến giám sát, kiến nghị của Nhân dân.

Từ những cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc ban hành Quy chế thực hiện dân chủ ở  xã Cẩm Xuyên là cần thiết, nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở; cụ thể hóa quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở sở sở; đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật và giải quyết kịp thời những hạn chế, bất cập trong thực tiễn thi hành các quy định của pháp luật hiện hành về thực hiện dân chủ ở Xã Cẩm Xuyên.

II. MỤC ĐÍCH BAN HÀNH, QUAN ĐIỂM XÂY DỰNG DỰ THẢO VĂN BẢN

1. Mục đích ban hành văn bản

a) Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trên địa bàn Xã Cẩm Xuyên, bảo đảm mọi hoạt động của chính quyền xã được thực hiện công khai, minh bạch, có trách nhiệm giải trình, đúng quy định của pháp luật; khẳng định vai trò của Nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước, mọi quyền lực ở cơ sở đều thuộc về Nhân dân.

b) Cụ thể hóa các quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và các văn bản hướng dẫn thi hành, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để cán bộ, công chức, người hoạt động không chuyên trách, các tổ chức đoàn thể và thôn trong xã thực hiện đầy đủ quyền dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện, quyền giám sát và phản biện xã hội.

c) Khắc phục những hạn chế, bất cập trong thực hiện dân chủ ở cơ sở thời gian qua, nâng cao hiệu quả công tác công khai thông tin, tổ chức để Nhân dân bàn, quyết định, giám sát; góp phần xây dựng chính quyền xã Cẩm Xuyên trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ Nhân dân.

2. Quan điểm xây dựng dự thảo văn bản

a) Quán triệt đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng về phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, thực hiện phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”; cụ thể hóa tinh thần các văn bản chỉ đạo của Trung ương như Chỉ thị số 30-CT/TW, Kết luận số 120-KL/TW, Thông báo Kết luận số 160-TB/TW, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, gắn với các chương trình, kế hoạch của Thành ủy, Ủy ban nhân dân thành phố và Đảng ủy xã.

b) Bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý thống nhất của chính quyền, phát huy vai trò nòng cốt của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội trong tuyên truyền, vận động Nhân dân thực hiện quyền dân chủ; bảo đảm sự thống nhất giữa dân chủ và kỷ cương, giữa quyền làm chủ và trách nhiệm công dân.

c) Đảm bảo tính công khai, minh bạch, thống nhất và đồng bộ trong tổ chức, thực hiện các hoạt động quản lý của chính quyền xã; mọi chủ trương, chính sách, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương đều phải được công khai, dân chủ, lấy ý kiến Nhân dân trước khi quyết định.

d) Kế thừa và phát huy những kết quả đạt được trong quá trình thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở giai đoạn trước; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập trong công tác công khai thông tin, tổ chức cho Nhân dân bàn, quyết định, giám sát; tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao tinh thần phục vụ Nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức xã.

III. QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG DỰ THẢO VĂN BẢN

Thực hiện nhiệm vụ xây dựng văn bản do Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã giao, Phòng Văn hóa – Xã hội đã chủ động thực hiện các bước xây dựng dự thảo văn bản theo quy định của Luật Ban hành văn bản QPPL hiện hành, cụ thể là:

1. Soạn thảo dự thảo Tờ trình và Quyết định.

2. Đăng tải hồ sơ dự thảo Quyết định trên Cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân xã để lấy ý kiến rộng rãi; gửi lấy ý kiến bằng văn bản của các cơ quan, tổ chức có liên quan.

3. Căn cứ ý kiến góp ý của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, Phòng Văn hóa – Xã hội đã tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Quyết định gửi Văn phòng HĐND và UBND xã thẩm định.

4.  Trên cơ sở tiếp thu, giải trình ý kiến thẩm định của Văn phòng HĐND và UBND xã (Báo cáo thẩm định số   /BC-VP ngày   /11/2026), Phòng Văn hóa - Xã hội đã nghiên cứu, tiếp thu để hoàn thiện hồ sơ dự thảo Quyết định để trình UBND xã theo quy định.

IV. BỐ CỤC VÀ NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA DỰ THẢO VĂN BẢN

1. Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng

a) Phạm vi điều chỉnh:Quy định về nội dung, cách thức thực hiện dân chủ ở xã Cẩm Xuyên và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc bảo đảm thực hiện dân chủ ở cơ sở. 

b) Đối tượng áp dụng: Công dân cư trú, làm việc trên địa bàn xã Cẩm Xuyên và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến thực hiện dân chủ ở xã Cẩm Xuyên.

2. Bố cục của dự thảo văn bản

b) Dự thảo Quy chế thực hiện dân chủ ở xã Cẩm Xuyên, gồm, 5 chương 22 điều. Trong đó:

- Chương I: Những quy định chung.

- Chương II: Công khai thông tin.

- Chương III: Nhân dân bàn và quyết định.

- Chương IV: Nhân dân tham gia ý kiến.

           - Chương V: Nhân dân kiểm tra, giám sát, nội dung, hình thức kiểm tra, giám sát

Ủy ban nhân dân xã Cẩm Xuyên giới thiệu và xin ý kiến góp ý rộng rãi của các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân trên địa bàn để hoàn thiện dự thảo Quyết định này trước khi chính thức ban hành. Quy định sau khi được thông qua sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức và hoạt động của Ủy ban nhân dân xã, góp phần phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Các ý kiến đóng góp xin gửi về UBND xã Cẩm Xuyên  tại địa chỉ: số 175, đường Hà Huy Tập, xã Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh./.