Di tích Đền Hữu Quyền hay còn gọi là Đền Tam Tòa thuộc địa phận thôn Hữu Quyền (nay là thôn 1) - Xã Cẩm Xuyên. Di tích Đền Hữu Quyền cách trung tâm tỉnh Hà Tĩnh khoảng 12 km về phía hướng nam và cách trung tâm xã khoảng 2km về hướng Bắc.

Theo truyền thuyết của nhân dân địa phương kết hợp với các tư liệu lịch sử và khảo sát thực địa cho biết Đền Hữu Quyền được xây dựng vào thời nhà Lê lúc đầu có thể là một ngôi miếu nhỏ nhưng sau đó đến thời nhà Nguyễn đầu triều vua Gia Long Nguyễn Ánh (1802-1819) tôn tạo lại và đến đời vua Minh Mạng (1820-1814) thấy phong cảnh nơi đây có ngôi miếu thờ thần đã được xây dựng từ trước có địa thế đẹp và anh linh nên đã cho xây dựng thêm các hạng mục kiến trúc khác để dân làng thờ tự. Vì vốn dĩ ngôi miếu này nằm trên trục đường thiên lý nam bắc nên nhà vua đã phong tặng 3 sắc phong công nhận là đền thờ bản cảnh thành hoàng tam tòa đại vương thượng thượng đẳng thần tối linh vị tiền. Qua 2 cuộc chiến tranh đền đẫ bị hử hỏng, xuống cấp nghiêm trọng, năm 2010 đền được nhân dân xây dựng lại trên nền móng cũ nhằm phục vụ nhân dân làm nơi sinh hoạt tâm linh và đến năm 2025 tiếp tục được trùng tu nâng cấp một số hạng mục…

Đền Hữu quyền là nơi thờ Lý Nhật Quang và Lý Thái Úy Tô Đại Liêu Tức Tô Hiến Thành, làm Thành hoàng làng, nên đền còn có tên gọi là đền thờ Tam tòa Đại Vương.

Lý Nhật Quang là một nhà chính trị có tài, là một tướng lĩnh tài ba là con thứ 8 của vua Lý Thái Tổ - một hoàng tử lỗi lạc được phong tước Uy Minh Vương. Ông còn là một nhà quân sự tài ba, người có ý thức xây dựng kinh tế, tổ chức khai khẩn, đất hoang mở mang bờ cõi.

Tô Hiến Thành là một trong những vương hầu nổi tiếng thời nhà Lý. Ông còn có tước hiệu là Lý Thái Úy Tô Đại Liêu là vị quan đại triều từng giữ chức Thái phó, Thái Úy thời Lý Anh Tông (1138-1157), Thái Úy phụ chính thời Lý Cao Tông (1175-1210), có công lớn đối với vương triều nhà Lý và đất nước ta. Ông là người có công diệt giặc ngoài trị an trong mở mang bờ cõi, phát triển kinh tế, văn hóa nước Đại Việt dưới vương triều nhà Lý và là người trọng nghĩa và cương trực. Ông là người có công lớn trong việc đánh bại liên quân khơmer trong cuộc tiến công vào phía nam Đại Việt (Khu vực Hà Tĩnh chúng ta ngày nay) nhằm lấn chiếm đất nước ta vào năm 1150…Với công lao to lớn với đất nước nên sau khi ông mất trở thành một vị phúc thần bảo trợ cho nhân dân địa phương là niềm tự hào của nhân dân Hà Tĩnh nói chung và nhân dân làng Hữu Quyền xã Cẩm Xuyên nói riêng.

Sau này làng chọn và rước các vị thần bản cảnh thành hoàng của làng như vị thần nông và những vị thần có công đối với làng qua các triều đại về phối thờ tại Đền Hữu Quyền. Đền Hữu quyền trở thành địa chỉ văn hóa tâm linh để nhân dân làng Hữu quyền (Thôn 1) và bà con thập phương đến thắp hương ghi nhớ công ơn của các vị thần.

Với ý nghĩa lịch sử đó năm 2013, di tích Đền Hữu Quyền được Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tĩnh công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định 360/QB-UBND ngày 29/01/2013.

Phòng VHXH