huyện cẩm xuyên - tỉnh hà tĩnh

Danh nhân Cẩm Xuyên

Võ Phương Trứ

11-07-2014

Ông Trần Lê Hiến, nguyên Phó ban Tuyên huấn Tỉnh ủy Hà Tĩnh, đã nghỉ hưu ở Cẩm Thạch, Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh kể: Cha đẻ của ông là Trần Hữu Đoài (1883-1942) người xã Bạch Thạch (nay là Cẩm Thạch), huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh.

 Khi lớn lên ông được người cậu ruột là Võ Phương Trứ, người làng Phương Cần, xã Mỹ Duệ (nay là xã Cẩm Thành), đậu cử nhân, làm Biên tu Quốc sử quán triều Nguyễn đưa vào kinh đô Huế nuôi cho ăn học và sau cuộc đấu tranh chống thuế của đồng bào Thừa Thiên Huế hồi tháng 5/1908 thì trở về sinh sống ở Bạch Thạch (Ông Trần Hữu Đoài mất năm 1942 ở quê nhà). Khi còn sống, cụ Trần Hữu Đoài thường kể cho con cháu và người thân nghe câu chuyện Nguyễn Tất Thành (Bác Hồ) đã cùng ông đi từ kinh đô Huế về quê hương Bạch Thạch hồi giữa năm Mậu Thân (tức năm 1908).

Võ Phương Trứ là người có tư tưởng yêu nước, chống Pháp. Ông có chân trong phong trào đấu tranh chống thuế của đồng bào Thừa Thiên Huế năm 1908. Theo Châu bản triều Duy Tân tập VIII, tờ 136 thì Võ Phương Trứ đã bị triều đình Huế bắt giam ngay sau khi vụ đấu tranh chống thuế tháng 5/1908 nổ ra. Thời gian làm Biên tu Quốc sử quán triều Nguyễn, Võ Phương Trứ ở trong dòng thuộc viên, phía trong cửa Đông Ba, thành nội Huế cùng với Thừa biện Bộ Lễ Nguyễn Sinh Sắc. Vì thế, người cháu của Võ Phương Trứ là Trần Hữu Đoài biết cụ Nguyễn Sinh Sắc và Nguyễn Tất Thành.